De geschiedenis van lorem ipsum

Weinig teksten hebben zo’n lange loopbaan als deze. Van een filosofisch traktaat uit 45 v.Chr., via de letterkast van een zestiende-eeuwse drukker en een vel wrijfletters uit 1960, naar het standaardvoorbeeld in zo ongeveer elk opmaakprogramma.

45 v.Chr. – Cicero schrijft de bron

Marcus Tullius Cicero schrijft De finibus bonorum et malorum, “De uitersten van goed en kwaad”: een verhandeling over wat een goed leven is. In de secties 1.10.32 en 1.10.33 staat de passage die begint met neque porro quisquam est, qui dolorem ipsum quia dolor sit amet – “er is niemand die de pijn zelf liefheeft, omdat het pijn is”. In die regel zitten de woorden dolorem ipsum, waar alles mee begint.

De 16e eeuw – een zetter hakt de tekst aan stukken

De gangbare lezing is dat een onbekende drukker een lade met losse letters door elkaar husselde om een proefdrukboek van zijn lettertypen te maken. Daarbij viel de do van dolorem weg en bleef lorem over. Harde bewijzen voor dit verhaal zijn er niet; wel is duidelijk dat de tekst al lang vóór de twintigste eeuw in de drukkerij rondging als onleesbare opvulling.

1960 – Letraset maakt hem wereldwijd bekend

De doorbraak komt met de wrijfletters van Letraset: vellen waarmee ontwerpers letter voor letter tekst op een ontwerp konden aanbrengen. Op de voorbeeldvellen stond de lorem ipsum. Elke ontwerper die zo’n vel kocht, kreeg de tekst erbij – en kende hem binnen een paar jaar uit zijn hoofd.

Jaren 80 – de computer neemt het over

Met desktop publishing verhuist de tekst van papier naar het scherm. Aldus PageMaker levert lorem ipsum mee als voorbeeldtekst, en latere programma’s nemen dat over. Vanaf dat moment hoeft niemand de tekst meer op te zoeken: hij zit gewoon in het programma.

Jaren 80 – de bron wordt teruggevonden

Eeuwenlang wist niemand precies waar de tekst vandaan kwam. Richard McClintock, docent Latijn aan Hampden-Sydney College in Virginia, valt het ongewone woord consectetur op. Hij zoekt het op in de klassieke literatuur en komt uit bij Cicero. Daarmee staat na vierhonderd jaar de herkomst vast.

Nu – de tekst van het internet

Lorem ipsum zit in vrijwel elk ontwerpprogramma, in honderden generatoren en in de voorbeeldinhoud van zo ongeveer elk thema voor een website. Daarmee is hij ook het meest voorkomende bewijs van een onafgemaakt project: zoek op “lorem ipsum” en je vindt websites die live zijn gegaan voordat iemand de tekst had vervangen.

Waarom hij het zo lang uithoudt

Nieuwere alternatieven zijn er genoeg – van leesbare Nederlandse faketeksten tot grappige varianten vol filmcitaten. Toch blijft de klassieke lorem ipsum de standaard, om drie redenen die elkaar versterken.

Hij leest niet. Precies wat je wilt bij het beoordelen van een vorm.
Hij is herkenbaar. Iedereen in het vak ziet meteen: dit is nog niet af.
Hij is neutraal. Geen humor, geen merk, geen standpunt dat na een jaar gedateerd aandoet.

Dat laatste is de reden dat grappige generatoren het in professioneel werk zelden volhouden: een geestige voorbeeldtekst trekt precies de aandacht die een voorbeeldtekst hoort te vermijden.

Hetzelfde, anders genoemd

Eén soort tekst, zeven namen. Elke pagina legt een eigen hoek uit.